Verantwoord beleggen

Verantwoord beleggen is één van de pijlers van het beleggingsbeleid van het Unilever APF. In dat beleggingsbeleid weegt het risico- en rendementsaspect even zwaar als verantwoord beleggen. Wij vinden namelijk dat onze financiële missie prima samengaat met het integreren van duurzaamheidsaspecten. Wij geloven dat wij zo in staat zijn op de langere termijn meer stabiele en duurzame rendementen te behalen.

Fundamentele ESG-principes
In al onze beleggingsbeslissingen integreren wij ESG-overwegingen. ESG staat voor Environment (milieu), Social (sociaal beleid) en Governance (goed bestuur). Wij baseren ons daarbij op onderstaande acht ESG-principes, die zijn vastgelegd in onze Code Verantwoord Beleggen.

1. Respect voor mensenrechten
2. Respect voor arbeidsrechten
3. Bestrijding van omkoping en corruptie
4. Bescherming van milieu en klimaat

5. Zorg voor een duurzame voedselketen
6. Verbetering van gezondheid en hygiëne
7. Voorkomen van betrokkenheid in controversiële
    wapens
8. Respect voor normen voor goed
    ondernemingsbestuur

Jaarlijks publiceren wij een ESG-verslag, met de belangrijkste resultaten.

Aanpak ESG-beleid
Het Unilever APF heeft een kader waarbinnen ESG-instrumenten (zoals invloed uitoefenen) gekoppeld zijn aan ESG-doelen. Door toepassing van dit kader worden risico’s beperkt en de kans op rendement vergroot. Bovendien voorkomt het dat de goede reputatie van het fonds geschaad wordt en stelt het ons in staat om een verschil te maken in de wereld.
Het kader is een praktische aanvulling op de Code Verantwoord Beleggen, waarin onder andere onze acht ESG-principes zijn vastgelegd.

Recente ontwikkelingen
Met behulp van bovengenoemd kader stellen wij elke drie jaar ESG-plannen op. Die plannen bevatten te behalen doelen, strategische performance indicatoren en uit te voeren acties per jaar. De acties bespreken wij elk kwartaal met Univest, onze vermogensbeheerder.

In 2019 hebben wij de effectiviteit van onze ESG-activiteiten onderzocht. Op basis van de resultaten hebben wij onze ESG-overtuigingen en bijbehorend beleid en acties nog beter op elkaar aangesloten. ESG is daarmee hoger op onze agenda komen te staan. Bovendien zal deelnemersonderzoek uit 2020 de komende jaren een nieuwe impuls aan ons beleid geven.
 
Instrumenten ESG-beleid
Verantwoord beleggen houdt in dat wij bij onze beleggingsbeslissingen niet alleen de financiële informatie van een onderneming laten meewegen: we beoordelen ook de duurzaamheid van een onderneming aan de hand van bovengenoemde acht ESG-principes.
We doen dat enerzijds om financiële redenen, namelijk om risico's te verkleinen en de kans op rendement te vergroten. Maar ook om niet-financiële redenen, zoals het voorkomen van reputatieschade én om een verschil te maken in de wereld.

Voor uitvoering van het ESG-beleid maakt het Unilever APF gebruik van de volgende instrumenten:
  1. Integreren van ESG-overwegingen in alle beleggingsbeslissingen
    Wanneer een onderneming aan onze ESG-criteria voldoet, is het niet nodig om de dialoog aan te gaan (stap B) of de onderneming op onze uitsluitingslijst te plaatsen (stap D). In sommige gevallen beleggen wij echter bewust in een ‘slecht’ bedrijf; wij gebruiken dan onze invloed als aandeelhouder dan om verbeteringen teweeg te brengen.
     
  2. Dialoog voeren met ondernemingen die handelen in strijd met fundamentele uitgangspunten van ons verantwoord beleggingsbeleid
    We doen dit via een gespecialiseerd extern bureau: Hermes Equity Ownership Services. Hermes EOS voert namens ons de dialoog en rapporteert* hierover. Uitgangspunt is dat een onderneming de kans moet krijgen om zich te verbeteren, vóórdat wij deze uitsluiten.
     
  3. Stemmen* op aandeelhoudersvergaderingen van ondernemingen waarin wij beleggen
    Via Hermes EOS oefenen wij onze stem wereldwijd uit. Door dit via Hermes met een groot aantal ondernemingen gezamenlijk te doen bereiken we meer dan wanneer we dit zelf zouden doen. De onderwerpen op deze vergaderingen variëren van de bestuursstructuur van ondernemingen tot de beloning van bestuurders.
     
  4. Hanteren van een uitsluitingslijst
    Op basis van diverse criteria kunnen wij overgaan tot uitsluiten van beleggingen in een overheid of onderneming. Ondernemingen die door hun activiteiten in bepaalde bedrijfstakken betrokken zijn (bijvoorbeeld tabak of clustermunitie), sluiten wij uit. Wij rapporteren hier ieder kwartaal over.
     
  5. Investeren in specifieke duurzame beleggingen
    In ons beleid is ruimte voor specifieke impact-beleggingen (zie hieronder). Als de verwachte opbrengsten aantrekkelijk zijn en de risico’s beheersbaar blijken, kunnen wij bijvoorbeeld beleggen in ondernemingen en projecten die daadwerkelijk bijdragen aan (één van) onze speerpunten CO2-reductie, gezondheid & hygiëne en duurzame landbouw (in het kader van voedselvoorziening).

Wij gebruiken deze instrumenten ook bij het selecteren en monitoren van externe investment managers.

* De rapportage over Progress geldt ook voor Forward; met het oog op omvang en kosten wordt geen aparte rapportage voor Forward opgesteld.
 

Uitgangspunten: codes, principes en verdragen
Code Verantwoord Beleggen
In de ‘Code Verantwoord Beleggen 2018 - 2020’ (Engelstalig) beschrijven we hoe we het ESG-beleid invullen.

In de Code staan onze acht principes op het gebied van onder andere mensenrechten, ondernemingsbestuur en bescherming van milieu en klimaat. Ook maakt de code duidelijk hoe we het beleid toepassen op de verschillende beleggingscategorieën. De code eindigt met een beschrijving van de verschillende beleidsinstrumenten waarmee deze wordt geïmplementeerd en de partijen waarmee wij samenwerken op het gebied van verantwoord beleggen.

Verenigde Naties en OESO
De eerdergenoemde acht principes komen uit Global Compact, een initiatief van de Verenigde Naties om verantwoord ondernemen te bevorderen. Deze principes vormen voor ons een leidraad voor het beoordelen van onze beleggingen op ESG-criteria. Daarnaast kijken we bij de uitwerking van ons ESG-beleid ook naar de richtlijnen van de OESO.

Aan de hand van de leidraad toetsen wij ondernemingen op het nemen van hun verantwoordelijkheid. In Global Compact staan universele principes geformuleerd die gebaseerd zijn op algemeen erkende verdragen, zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, de Rio Verklaring over milieu en ontwikkeling en het Verdrag van de Verenigde Naties tegen Corruptie.

Dutch Stewardship Code
In deze code is beschreven hoe institutionele beleggers – zoals pensioenfondsen – invulling kunnen geven aan hun rechten en plichten als aandeelhouder. Belangrijk hierbij is het creëren van waarde op lange termijn. Het Unilever APF heeft haar beleid op dit vlak vastgelegd in 3 documenten: Stewardshipbeleid 2020, Uitgangspunten stembeleid en stewardship 2020 en Beleid belangenverstrengeling en stewardship 2020.

Klimaatakkoord
Het Unilever Pensioenfonds is een van de 50 financiële instellingen die zijn aangehaakt bij het Klimaatakkoord, dat het kabinet in 2019 heeft gepresenteerd. Concreet wil dat zeggen dat deze instellingen meewerken aan de klimaat-/energietransitie en dat zij vanaf 2020 melden hoeveel CO2 hun financieringen en beleggingen uitstoten. Uiterlijk in 2022 maken zij duidelijk wat ze gaan doen om die uitstoot te verminderen. Vervolgens moet de CO2-uitstoot in 2030 49% lager zijn dan in 1990.

IMVB-convenant
IMVB staat voor ‘internationaal maatschappelijk verantwoord beleggen’. Dit convenant uit 2018 bevat afspraken over hoe ESG-risico’s onderzocht en meegewogen worden in het beleggingsbeleid. Bijkomend doel is dat Nederlandse pensioenfondsen meer samen optrekken en kennis uitwisselen.
Het convenant is ondertekend door pensioenfondsen in overleg met ministeries, vakbonden en maatschappelijke organisaties zoals Amnesty en Oxfam Novib.

USLP
Voor de uitwerking van specifieke thema’s kijken we ook naar het Sustainable Living Plan van Unilever (USLP). Uit het USLP hebben wij de thema’s CO2-reductie, gezondheid & hygiëne en duurzame landbouw als speerpunten geselecteerd.

Betrokkenheid deelnemers
Wij onderzoeken wat onze deelnemers belangrijk vinden op het gebied van ESG. Het laatste onderzoek stamt uit 2014. In 2020 voeren wij een nieuw deelnemersonderzoek uit en dit zullen wij in de toekomst regelmatiger doen. Ook blijven wij nadenken hoe wij laagdrempelig communiceren over wat wij doen op ESG-gebied (denk aan vragensessies en inloopuren voor deelnemers en pensioengerechtigden). Unilever APF staat middenin de samenleving, let op initiatieven die Unilever ontplooit en monitort wereldwijde ontwikkelingen via de media en structurele samenwerkingen met andere pensioenfondsen. 

Van informatie naar beleggingen
Wij geven op verschillende manieren ESG een plek in onze beleggingen. Dat geldt vanaf strategisch niveau (onze ESG-beleggingsovertuigingen) en ons ESG-beleggingsbeleid tot welke principes wij stimuleren bij ondernemingen waarin wij beleggen. De tastbare link met wat deelnemers belangrijk vinden, zijn onze zogenoemde impact-beleggingen (zie Instrumenten ESG-beleid, onderdeel E). Komen er uit onderzoeken onder deelnemers, door initiatieven van maatschappelijke organisaties en/of vanuit Unilever nieuwe thema’s naar voren, dan onderzoeken wij die en bekijken wij of en hoe die een plek krijgen. Recente voorbeelden zijn de ondertekening van het IMVB-convenant (over internationaal maatschappelijk verantwoord beleggen) en het Klimaatakkoord (verminderen uitstoot CO2 en meewerken aan de klimaat/energietransitie). 
Impact-beleggingen
Impact-beleggen is een van de instrumenten om onze ESG-principes toe te passen op onze beleggingen, naast integratie (van ESG-overwegingen in beleggingsbeslissingen), invloed en uitsluiting. Met onze impact-beleggingen proberen wij veranderingen in de wereld tot stand te brengen. Dat doen wij sinds 2015 en daarbij richten wij ons op drie ESG-thema’s die onze deelnemers belangrijk vinden. Concreet zijn dat investeren in ondernemingen die werken aan oplossingen voor schoon water, gezondheid en voor duurzame energie. Sinds 2018 maken wij hiervoor gebruik van een beleggingsfonds dat wij in samenspraak met onze vermogensbeheerder Univest hebben opgezet.

Wat het Unilever APF doet
Wij streven naar verdere uitbreiding en zetten extra stappen door het mee-ontwikkelen van een tweede beleggingsfonds. Daarbij blijven wij natuurlijk ook opletten op een goed rendement.
Wij hebben circa € 130 miljoen in impact-beleggingen bij Progress (dat is ruim 2%) en werken aan uitbreiding bij Forward. Het huidige beleggingsfonds investeert in meer dan 100 ondernemingen die zich richten op activiteiten zoals duurzaam vervoer, schoner drinkwater en ondersteuning van kinderen met psychosociale beperkingen. Gegeven onze doelstellingen voor impact en rendement, willen wij deze beleggingen de komende jaren substantieel laten groeien.

Meten van de impact op de wereld
Bij impact-beleggen is het van belang te meten welke daadwerkelijke verbeteringen de beleggingen opleveren. De vertaling van een investering in een bedrijf dat een technologie ontwikkelt om verbetering in de wereld te bewerkstellingen is uitdagend. Wij hebben eerste cijfers, maar gelet op het feit dat wij investeren in langetermijnbeleggingen zijn dat nog eerste indicaties. Een meer betrouwbaar inzicht is binnen enkele jaren te verwachten. Over terugdringen van de uitstoot van CO2 bestaat informatie en er is een meetmethode beschikbaar, maar zonder meer informatie van andere pensioenfondsen en financiële instellingen zijn deze cijfers niet goed vergelijkbaar. Wij onderzoeken momenteel hoe dit gepresenteerd kan worden richting deelnemers en het bredere publiek.
 
Stembeleid en stemgedrag
Wij beleggen onder andere in aandelen. Elk aandeel van een onderneming geeft ons als aandeelhouder stemrecht op de aandeelhoudersvergadering van die onderneming. Door tijdens zo’n aandeelhoudersvergadering te stemmen kunnen wij invloed uitoefenen op de kwaliteit van het bestuur van de betreffende onderneming.

Stemmen op aandeelhoudersvergaderingen kan de waarde van aandelen positief beïnvloeden. In het algemeen geldt namelijk dat bedrijven die een goed functionerend ondernemingsbestuur hebben, ook goed presteren. En beleggingen in bedrijven die het goed doen, leveren in principe een hoger rendement op. Dat komt uiteindelijk ook uw pensioen ten goede.

Stembeleid
Wij beleggen in veel internationale ondernemingen. Het is daarom onmogelijk om persoonlijk bij elke aandeelhoudersvergaderingen aanwezig te zijn. Toch willen we altijd onze stem kunnen uitbrengen. We doen dat daarom op afstand. Dat heet proxy voting. We laten onze stem uitbrengen door Hermes Equity Ownership Services, een gespecialiseerd extern bureau.

Op basis van ons stembeleid doet Hermes EOS aanbevelingen om voor of tegen een voorstel van een onderneming te stemmen, of om van stemmen af te zien. Als wij tegen een voorstel stemmen, dan blijven wij daarna betrokken door de dialoog aan te gaan met de onderneming over het knelpunt dat wij signaleren.

Stemgedrag
Hermes EOS rapporteert ieder kwartaal aan het Unilever APF over de uitgebrachte stemmen en de dialoog die het namens ons aangaat met de ondernemingen waar wij aandelen in bezitten.

* De rapportage over Progress geldt ook voor Forward; met het oog op omvang en kosten wordt geen aparte rapportage voor Forward opgesteld.
 

Uitsluitingsbeleid en feitelijke uitsluitingen

Het vermogen van Forward is vanwege het korte bestaan (Forward is in 2015 opgericht) nog relatief klein. Daardoor zijn de mogelijkheden op het gebied van beleggen beperkt en maakt Forward gebruik van beleggingsfondsen met meerdere participanten. Door de schaalvoordelen van deze fondsen blijven de kosten laag, maar helaas zijn deze fondsen minder ver met het uitsluiten van bepaalde bedrijfstakken. Hierdoor kan het voorkomen dat Forward indirect belegt in bijvoorbeeld de categorie 'tabak', terwijl wij deze categorie volgens het beleid van het Unilever-pensioenfonds uitsluiten. Wij streven vanzelfsprekend naar verdere uitsluiting in deze fondsen.

Uitsluitingsbeleid van het Unilever pensioenfonds
Onderstaande is uitsluitend van toepassing op de directe beleggingen van het Unilever-pensioenfonds. Het vermogen van Forward wordt belegd in beleggingsfondsen, waarin het uitsluitingsbeleid slechts beperkt is doorgevoerd. Bij Progress – de andere kring van het Unilever-pensioenfonds, dat een aanzienlijk groter vermogen en daardoor meer directe beleggingen heeft – wordt onderstaand beleid breder toegepast. 

Uitsluiting bedrijfstakken
Wij kunnen besluiten om een product (bijvoorbeeld tabak) uit te sluiten. Zo’n product moet dan voldoen aan de volgende vier criteria:

  • het product is per definitie schadelijk voor mensen, en 
  • daar kunnen wij met onze invloed als aandeelhouder niets aan veranderen, en
  • het heeft geen nadelige gevolgen als het product er niet meer zou zijn, en
  • er is een wereldwijd verdrag over het uitbannen van het product of het is door Unilever APF beargumenteerd dat het beleggen in het product risico op reputatieschade voor het fonds met zich kan meebrengen.
Uitsluiting ondernemingen
Handelt een onderneming in strijd met fundamentele uitgangspunten van ons verantwoord beleggingsbeleid? Dan gaan wij de dialoog aan en maken wij gebruik van ons stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen. Leidt dit niet tot het gewenste resultaat, dan gaan wij over tot het uitsluiten van beleggingen in de betreffende onderneming. Criteria voor uitsluiting:
  • De onderneming is betrokken bij de productie van wapens en/of wapensystemen of essentiële onderdelen daarvan, die verboden zijn volgens internationaal recht, of waarvan het gebruik in strijd is met fundamentele humanitaire beginselen. Dit betreft momenteel antipersoonsmijnen, clustermunitie, biochemische wapens, wapens verrijkt met uranium en nucleaire wapens.
  • De onderneming schendt in ernstige mate de Global Compact-principes van de VN en dialoog leidt niet tot gedragswijziging. Bijvoorbeeld als de onderneming direct verantwoordelijk is voor schending van mensenrechten.
  • De onderneming haalt minimaal 50% van haar inkomsten uit kolen of is voor haar activiteiten voor meer dan 50% afhankelijk van kolen.
  • De onderneming kan volgens onze omschrijving worden gezien als ‘betrokken in de productie van tabak’.
Uitsluiting overheden
Wij sluiten beleggingen in een overheid uit als het een controversieel land betreft dat op de sanctielijst van tenminste 2 van de volgende 3 instanties staat: EU, VN en VS.

Feitelijke uitsluitingen
Uitsluitingslijst 2e kwartaal 2020 (pdf)
 
Top 25 beleggingen
Sinds begin 2020 publiceert Forward elk kwartaal de 25 grootste beleggingen in aandelen, staatsobligaties en bedrijfsobligaties (zowel ESG Investment Grade Credits* als High Yield**). 
Op termijn wordt deze lijst aangevuld met onze andere beleggingscategorieën, waaronder vastgoed en hypotheken.

Overzicht grootste beleggingen
- 2e kwartaal 2020 (pdf)

* Obligaties die hoog scoren op kredietwaardigheid en waarbij ook ESG-criteria worden meegewogen.
** Hoogrenderende obligaties